Kilka miesięcy temu Główny Urząd Geodezji i Kartografii zaczął publikować aktualizowane, scalone do obszaru województw i kraju, dane działek EGiB z powiatowych WFS. Był to kluczowy krok w kierunku uzyskania spójnych i aktualnych danych z obszaru całego kraju bez potrzeby samodzielnego łączenia tych danych z powiatowych usług pobierania.
Dane te umożliwiają również przeprowadzanie różnych testów i analiz, w tym takich które sprawdzają ich spójność informacyjną i topologiczną na poziomie województw i kraju.
Topologia danych
Topologia czyli analiza wzajemnego położenia geometrii działek w skrócie polega na sprawdzeniu przylegania działek tak, aby tworzyły wspólna powierzchnię obejmującą obszar całego powiatu. Nie ma więc możliwości, żeby geometrie działek się nakładały lub między nimi tworzyły się tzw. szczeliny czyli pasy ziemi niczyjej.
Błędem będą też niepoprawne geometrie działek, w tym samozapętlenia lub podwójne punkty w tym samym miejscu ponieważ nie występują w rzeczywistości i tego typu błędy nie pozwalają na analizy GIS. Oczywiście takie błędy można poprawić automatycznie np. w Postgis, lecz nie robiłem tego, gdyż wpłynęłoby to na wynik poniższej analizy topologii.
Poniżej prezentuję przykład analizy topologicznej nakładania i szczelin w środowisku Qgis dla danych działek EGiB z obszaru województwa mazowieckiego pobranego z geoportalu. (na czerwono usterki).
Anomalie w niektórych powiatach.
W trakcie analiz topologii dla obszaru kraju natknąłem się na ciekawą rzecz, związaną z bardzo wysoką ilością błędów topologii wewnętrznej geometrii w kilku powiatach.
Jest to o tyle niespotykane, że z zasady po wielu latach od wdrożenia obiektowych baz danych w EGiB, nie powinny już występować masowe błędy tego typu, jeśli wszystkie procedury zasilania danymi i kontroli systemów powiatu działałyby prawidłowo.
Analiza geometrii działek EGiB powiatów.
W celu weryfikacji topologii wewnętrznej dla danych każdego powiatu opracowałem procedurę kontroli w zakresie wykrywania wewnętrznych nakładek, szczelin oraz niepoprawnych geometrii działek, aby można było przeprowadzić masową analizę występowania wewnętrznych błędów topologii.
Działki z błędną geometrią były wyłączane z analizy i traktowane będą w raportach jako szczeliny. Tak samo zaznaczane będą enklawy w gminach obwarzankowych co samo w sobie błędem nie jest, ale wynika z uproszczenia pobieżnego procesu kontroli topologii, która jest tu sprawdzana automatycznie dla 38 mln działek, w 380 plikach w niecałe 3 godziny.
Po przetworzeniu pobranych z GUGiK plików gpkg dla wszystkich 380 powiatów, uzyskałem dla nich raporty i obrazy rozmieszczenia błędów z informacjami o ilości nakładek i szczelin.
Poniżej publikuję ranking 3 powiatów z największą liczbą usterek w tym zakresie i obraz ich danych z wizualizacją błędów.
Powiat Wołomiński – teryt 1434
Powiat Biłgorajski – teryt 0602
Powiat Opoczyński – teryt 1007
Przyczyny występowania błędów topologii
Szukając przyczyny takiej ilości błędów w niektórych powiatach sięgnąłem do dość świeżej kontroli Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, dla pierwszego na liście powiatu wołomińskiego, którą w całości można znaleźć w linku poniżej: https://geoinformatyka.com.pl/wp-content/uploads/2025/12/WOA171022025.pdf
Kontrola ta potwierdza istnienie ponad 1500 nakładek działek dla tego powiatu
lecz co ważne, prezentuje również poniższe, dość przyznam dla mnie egzotyczne wyjaśnienie (str. 38,39) które pozostawię bez komentarza.
Czy leci z nami pilot ?
I tu należy zadać kilka zasadniczych pytań.
Skoro mamy problem z jakością danych EGIB i kilku producentów różnych systemów powiatowych, dlaczego osoby opracowujące metodykę kontroli w GUGiK nie zadbały o wspólny test, którym można te dane porównywać dla każdego powiatu w kraju ?
Z wystąpień pokontrolnych WINGiKów dla różnych powiatów wynika, iż z reguły kontrole topologii odbywają się za pomocą narzędzi zawartych w systemie ośrodka. Problem w tym, że każda taka kontrola w danym systemie powiatowym może działać inaczej niż w systemie obok, co sprawia, że takie raporty są nieporównywalne. Skoro zaś, jak widać powyżej, po wielu latach niektóre systemy nie dorobiły się jeszcze pełnej analizy topologicznej, to trzeba zadać drugie bardziej poważne i groźne pytanie które brzmi, czego im jeszcze brakuje, a o tym nie wiemy ?
Rekomendacje
W związku z powyższym moim zdaniem GUGiK powinien szybko podjąć konkretne kroki w celu:
- przetestowania niezależnymi narzędziami sposobu kontroli topologii, wersjonowania i zasilania systemów powiatowych ze szczególnym uwzględnieniem EGiB.
- zapewnienia powiatom narzędzi do niezależnej kontroli zgodności topologii z założeniami jakościowymi dla danych GML EGiB.
- konkretnego przeanalizowania wszystkich wyników powyższego wystąpienia WINGiK Mazowieckiego do powiatu wołomińskiego, w tym elementów wskazujących na potencjalne problemy z elementami rozliczalności systemu ( str. 26 wystąpienia) gdyż te problemy będą się w innych systemach ośrodków prawdopodobnie powtarzać. Wynika to z braku testów dopuszczających systemy do pracy, które sprawdzałyby jak takie systemy działają.
Zwracam również uwagę, że brak topologii danych działek w EGiB ma duży wpływ na to w jaki sposób funkcjonują inne systemy i projekty oparte o te dane, w tym tworzone akurat Plany Ogólne Gmin, które w założeniu powinny być topologiczne.
Film z rozmieszczenia błędów topologicznych dla działek z powiatów
Poniżej wklejam film z obrazami błędów topologicznych wewnątrz poszczególnych powiatów z datą aktualności 13.12.2025. Powiat 2201 nie został prawidłowo przez GUGiK pobrany i dlatego tak na filmie wygląda.
Całość ani żadne fragmenty tego filmu nie mogą być używane w żadnym celu ani prezentowane przez GUGiK, WINGiKów ani media bez mojej pisemnej zgody.